Vanda orchidee verzorgen: water, licht en de juiste vaas


De vanda is de enige orchidee die je zonder pot en zonder aarde in huis zet. Zijn dikke, grijsgroene luchtwortels hangen los in een glazen vaas en dat is precies wat mensen zo mooi vinden. Het is ook de reden dat veel vanda's binnen een paar maanden sneuvelen: je verzorgt hem namelijk totaal anders dan een gewone orchidee.

Wij verkopen ze in de winkel op het Marsmanplein en krijgen er wekelijks vragen over. Hoe vaak water, mag hij in de zon, waarom worden die wortels grijs. Hieronder staat alles op een rij, inclusief het punt waarop je op internet drie verschillende antwoorden krijgt.

Wat is een vanda orchidee?

De vanda komt oorspronkelijk uit de Himalaya, India en Zuid-China. Daar groeit hij niet in de grond maar in bomen: hij klemt zich met zijn luchtwortels vast aan de schors en vangt water uit regen en ochtenddauw. Die wortels werken als een spons. Ze zuigen zich vol en geven het water daarna langzaam af aan de plant.


Dat is meteen het hele verschil met de phalaenopsis, de vlinderorchidee die bij iedereen op de vensterbank staat. Die zit in potgrond en heeft een pot nodig. De vanda niet. Zet je hem in aarde, dan gaan de wortels rotten.



Je herkent hem aan drie dingen: de dikke wortels die er los onderuit hangen, de brede platte bladeren in twee rijen langs de stengel, en de grote wasachtige bloemen. Een volgroeide vanda kan meerdere bloemtakken tegelijk dragen.


De vanda in een glazen vaas

De standaardmanier om een vanda in huis te houden is een hoge glazen vaas. De plant hangt erin, de bladeren en de bloemtak steken er bovenuit en de wortels rusten onderin. De vaas is geen decoratie, het is het verzorgingssysteem: je giet er water in, de wortels zuigen zich vol, en daarna haal je het water er weer uit.


Belangrijk is de hoogte. De vaas moet zo hoog zijn dat de wortels er comfortabel in passen zonder dat de onderste bladeren het water raken. Een vanda van 60 centimeter vraagt een vaas van ongeveer 30 tot 35 centimeter. Te kort en de wortels knikken; te lang en de plant zakt weg. Kies er een met een stevige bodem, want een vanda in bloei is topzwaar en een lichte vaas kiept om.


Je kunt de vanda ook zonder vaas houden, gewoon hangend aan een haak of in een open houten mand. Dat lijkt op hoe hij in de natuur groeit, maar het vraagt meer werk: dan moet je dagelijks nevelen of de wortels een paar keer per week in een emmer dompelen. Voor de meeste mensen is de vaas praktischer. In onze collectie vazen staan altijd een paar modellen die hier geschikt voor zijn.

Water geven: waarom je drie verschillende adviezen leest

Zoek je op internet, dan kom je drie antwoorden tegen die elkaar tegenspreken. De een zegt dagelijks sproeien plus tien tot vijftien minuten dompelen. De ander zegt een of twee keer per week de vaas vullen en na twintig minuten legen. Een derde zegt een tot twee keer per week de wortels in water, van oktober tot februari maar een keer.


Die adviezen kloppen allemaal, alleen gaan ze over verschillende situaties. Het verschil zit in hoe je de plant houdt en hoe droog je huis is.


Staat je vanda in een glazen vaas? Vul de vaas een tot twee keer per week met lauw water tot de wortels helemaal onder staan. Laat het twintig minuten tot een half uur staan en giet het daarna volledig weg. Laat nooit water in de vaas staan, want dan rotten de wortels van onderaf.


Hangt je vanda los of in een mand? Dan drogen de wortels veel sneller uit. Neveel dagelijks, en dompel de wortels twee keer per week een half uur in een emmer lauw water.


In de winter met de verwarming aan is de lucht in huis kurkdroog. Dan mag je vaker nevelen, maar niet vaker dompelen. Een vanda die te veel water krijgt gaat sneller dood dan een die het een paar dagen te droog heeft.



Gebruik het liefst regenwater of lauw kraanwater. Koud water uit de kraan is een schok voor een tropische plant. En mors geen water op de bladeren of in het hart van de plant: daar blijft het staan en daar begint rot.

Grijze of groene wortels: zo lees je je plant

Dit is de handigste truc die er is, en bijna niemand vertelt hem. De wortels van een vanda vertellen je precies wanneer hij water nodig heeft.



Zijn de wortels zilvergrijs en mat? Dan zijn ze droog en is het tijd om water te geven. Kleuren ze na het dompelen helder groen? Dan hebben ze zich volgezogen en is de plant voorzien. Die kleur houdt hij een paar dagen vast en verkleurt daarna langzaam terug naar grijs.


Je hoeft dus geen schema bij te houden. Kijk gewoon naar de kleur. Dat werkt beter dan elke maandag en donderdag water geven, want in een warme zomerweek drinkt hij sneller dan in november.

Licht en temperatuur

Een vanda wil veel licht. Meer dan de meeste kamerplanten. Te weinig licht is verreweg de meest voorkomende reden dat een vanda niet meer bloeit: hij blijft dan wel groen, maar er komt geen nieuwe bloemtak.



Een raam op het oosten of zuiden werkt het beste. Ochtend- en avondzon mag hij hebben. Felle middagzon achter glas in juli is te veel en verbrandt de bladeren, dus zet hem dan iets van het raam af of hang er een dun gordijn tussen. Komt hij uit een donkere winkel of woonkamer, laat hem dan geleidelijk wennen en zet hem niet meteen in de volle zon.


Qua temperatuur is hij minder kieskeurig dan je zou denken. Twintig tot dertig graden is ideaal, en overdag verdraagt hij zonder problemen meer. 's Nachts mag het rond de twintig graden blijven. Wat hij niet verdraagt is tocht en kou: een vanda naast een openstaand raam in november gaat achteruit.


De luchtvochtigheid in een gemiddelde Nederlandse woonkamer is lager dan waar hij vandaan komt. Sproeien helpt, en een schaal water in de buurt of een luchtbevochtiger doet nog meer. In de zomer mag hij een tijdje buiten hangen op een plek met ochtendzon.

Voeding

Vanda's zijn grote eters. Omdat ze geen aarde hebben waar voeding in zit, moeten ze alles uit het water halen. Geef twee keer per maand orchideeenvoeding, verdund volgens de verpakking, gewoon opgelost in het water waarmee je dompelt.



Tijdens de bloei mag dat iets vaker. Van november tot en met januari heeft de plant rust en hoef je niet te voeden. Spoel tussendoor af en toe met schoon water zonder voeding, zodat er geen zoutresten op de wortels achterblijven. Die zie je als een witte aanslag.

Hoe lang bloeit een vanda?

Een bloemtak van een vanda gaat lang mee, vaak zes tot acht weken en soms langer. Dat is aanzienlijk langer dan een boeket en het is de reden dat veel mensen hem als cadeau geven.


Na de bloei knip je de uitgebloeide bloemstengel helemaal onderaan af. Daarna duurt het gemiddeld acht tot twaalf maanden voordat er uit een nieuwe scheut weer een bloemtak komt. Met goed licht kan een volwassen vanda meerdere keren per jaar bloeien.


Komt er geen nieuwe tak? Dan is licht in negen van de tien gevallen de oorzaak. Zet hem een raam dichterbij en geef hem een seizoen de tijd.

Welke kleur kies je?

Vanda's zijn er in paars, blauw, roze, oranje, geel, rood en wit, vaak met een spikkelpatroon op de bloembladen. Het blauw is het bekendst en tegelijk het meest bijzondere: echt blauw komt in de plantenwereld bijna niet voor.


Voor een cadeau werken de warme kleuren, oranje en roze, het prettigst in een doorsnee interieur. Paars en blauw zijn opvallender en vragen een rustige achtergrond. Wit is de veiligste keuze als je iemand niet goed kent, en past ook bij een zakelijk cadeau of een condoleance.


Praktisch punt: hoe donkerder de bloem, hoe meer licht hij nodig heeft om die kleur vast te houden. Een blauwe vanda in een donkere hoek verbleekt.

Wat kost een vanda orchidee?

Een vanda is duurder dan een gewone orchidee, en daar is een reden voor: de opkweektijd is lang. Een plant die je koopt is vaak al zeven tot acht jaar oud.



De prijzen lopen ver uiteen. In de handel zie je kleine vanda's vanaf ongeveer twintig euro, courante maten van 60 tot 70 centimeter tussen de veertig en zeventig euro, en zeldzame soorten en gekweekte varieteiten die in de honderden lopen. Bij ons in de winkel begin je rond de zestien euro voor een kleiner exemplaar.


Waar het verschil in zit: de hoogte van de plant, het aantal bloemtakken, en of het een gangbare hybride is of een botanische soort. Voor in huis is een gangbare hybride prima. De zeldzame soorten zijn er vooral voor verzamelaars.

Wanneer het misgaat

Vier dingen zie je het vaakst, en ze zijn alle vier terug te draaien als je er op tijd bij bent.


Gele bladeren. Meestal te veel zon of uitdroging. Zet hem uit de directe middagzon en kijk of de wortels niet te lang grijs staan.


Donkergroene, slappe bladeren. Precies andersom: te weinig licht. Verplaats hem naar een lichter raam.


Bruine, zachte plekken op wortels of stengel. Dat is rot, en dat komt bijna altijd doordat er water is blijven staan. Snijd de zachte, donkere delen weg met een schone schaar, laat de plant goed drogen en zorg voor meer luchtcirculatie. Laat gezonde luchtwortels altijd zitten, ook al steken ze alle kanten op.


Plakkerige blaadjes, wit pluis of fijne webjes. Dan zit er schildluis, wolluis of spint. Die komen op bij droge lucht. Behandel met neemolie of een milde zeepoplossing en verhoog de luchtvochtigheid.



Waar je vanaf moet blijven: snoeien. Een vanda hoeft niet gesnoeid te worden. Alleen uitgebloeide bloemstelen en duidelijk dode wortels gaan eraf, verder niets.

De vanda als snijbloem

Wat bijna nergens staat: je kunt losse vandabloemen ook in bloemwerk gebruiken. Wij doen dat regelmatig. Een enkele vandabloem in een klein waterbuisje is een blikvanger in een bruidsboeket, een corsage of een modern rouwstuk, juist omdat de vorm en de kleur zo anders zijn dan alles eromheen.


Losse bloemen blijven op die manier ongeveer een week goed. Het is geen goedkope oplossing, maar je hebt er maar een paar nodig voor effect. Wil je weten wat er mogelijk is voor een bepaalde gelegenheid, loop dan even binnen.


Zoek je iets wat langer meegaat in een vaas maar minder bijzonder hoeft te zijn, lees dan onze tips over rozen die twee weken mooi blijven.


Een vanda kopen in Haarlem

Wij hebben vanda's in de winkel aan het Marsmanplein in Haarlem-Noord. Het voordeel van een vanda bij de bloemist kopen in plaats van online is dat je hem kunt zien: hoeveel knoppen zitten erop, hoe stevig zijn de wortels, hoe diep is de kleur. Dat scheelt, want een vanda met veel gesloten knoppen gaat weken langer mee dan een die al helemaal open staat.


Je kunt hem meenemen of laten bezorgen. Bestel je voor 14 uur, dan staat hij dezelfde dag nog op de mat in Haarlem en omgeving. Kijk voor de voorwaarden bij bloemen bezorgen in Haarlem.


Let bij het vervoeren op de kou. Een vanda is een tropische plant en verdraagt geen vrieskou. In de winter pakken we hem in, maar laat hem daarna niet uren in de auto staan. Wil je weten waar onze bloemen en planten vandaan komen, lees dan over onze biologische bloemen.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt de bloeitijd van een vanda orchidee?

Een bloemtak blijft gemiddeld zes tot acht weken mooi, soms langer. Na de bloei duurt het acht tot twaalf maanden voordat er een nieuwe tak komt. Met veel licht kan een volwassen plant meerdere keren per jaar bloeien.

Hoe vaak moet je een vanda water geven?

In een glazen vaas een tot twee keer per week: vullen, twintig minuten tot een half uur laten staan, daarna helemaal leeggieten. Hangt hij los, dan dagelijks nevelen en twee keer per week dompelen. Kijk vooral naar de wortels: grijs betekent droog, groen betekent verzadigd.

Welke soorten vanda orchideeen zijn er?

Het geslacht telt zo'n negentig soorten, plus een groot aantal gekweekte hybrides. In de winkel zie je vooral die hybrides, in blauw, paars, roze, oranje en wit. Botanische soorten zoals de vanda coerulea zijn zeldzamer en duurder en kom je vooral bij gespecialiseerde kwekers tegen.

Mag een vanda in de volle zon?

Ochtend- en avondzon zijn prima en zelfs gewenst. Felle middagzon achter glas is te veel en verbrandt de bladeren. Laat een plant die uit een donkere ruimte komt geleidelijk wennen aan meer licht.

Kun je een vanda zonder vaas houden?

Ja. Hangend aan een haak of in een open houten mand kan prima en lijkt het meest op hoe hij in de natuur groeit. Het vraagt wel meer aandacht, want de wortels drogen sneller uit: dagelijks nevelen en twee keer per week dompelen.

Persoonlijk advies

Twijfel je welke vanda bij jouw huis past, of weet je niet zeker of die plek bij het raam licht genoeg is? Loop binnen bij onze winkel aan het Marsmanplein of bel even. We kijken graag met je mee, ook als je er al een hebt die het niet goed doet. Neem in dat geval een foto van de wortels mee, daar zien we het meeste aan.

Bellen of langskomen kan allebei. Onze gegevens en openingstijden staan op de contactpagina.

Gelegenheidsbloemen nodig voor een afscheid of een event?

Afscheid

Gelegenheidsbloemen voor een afscheid bestelt u hier.

Afscheid

Event

Gelegenheidsbloemen voor een event bestelt u hier.

Events

Al meer dan 30 jaar ervaring

Kibb Flowers heeft al meer dan 30 jaar ervaring in de bloemen- en interieur branche. De duurzame bloemenzaak in Haarlem is gespecialiseerd in afscheidsbloemen. En is of was betrokken bij grote projecten, zoals de herdenkingsdienst MH17. Met de allermooiste bloemen creëert Kibb Flowers de meest bijzondere creaties. ‘Kibb met dubbel B’, knipoogt Jeroen in de Insta video’s. Kibb Flowers koopt de duurzaam gecertificeerde bloemen dagelijks vers in op de veiling. 

Meer over ons